هوتِگ،منبع امیدی برای رفع تشنگی موجودات زنده در جنوب بلوچستان


چابهار- ایرنا- رستم کریمی: هوتِگ یا هوتَک نام گودال مصنوعی و یا طبیعی نسبتاً بزرگی است که آب حاصل از بارندگی ها در آن هدایت و جمع آوری شده و در طول سال به مصارف کشاورزی و آشامیدنی انسان و حیوانات اهلی و وحشی می رسد، این گودال در زبان بلوچی در منطقه بلوچستان به هوتِگ مشهور است.
به گزارش ایرنا، هوتِگ در منطقه دشتیاری، تلنگ و پلان شهرستان چابهار سامانه ایی سنتی است که برای مهار، کنترل و بهره برداری از سیلاب و به عنوان یکی از راه های متداول تامین آب است.
ساخت هوتِگ در منطقه دشتیاری از زمان های بسیار قدیم آغاز شده است و گودال های حفر شده با اشکال هندسی دایره، مستطیل، مربع و به عمق بیش از پنج، 10، 20 و حتی بیشتر است که در زمینی با بافت ریزدانه (رسی و سیلتی) توسط بومیان منطقه چابهار احداث شده است و اطراف آن دیواره خاکی با ارتفاع حدود یک تا دو متر ایجاد می شود.
برخی از مزایای هوتک را می توان اینگونه بیان کرد که این سازه بدلیل همسطح بودن با سطح زمین در صورت ورود آب زیاد تخریب صورت نمی گیرد و عملاً حادثه آفرین نخواهد بود و می توان گفت سازه ایی است بدون خطر و در صورت فراوانی آب تهدیدی برای اراضی فرسایش پذیر پایین دست نیست.
هوتگ ها که منبع بسیار خوبی برای تامین آب آشامیدنی اهالی روستاهای فاقد شبکه آبرسانی به ویژه در فصول کم آبی است می توان با هدف جذب توریست و در جهت گسترش صنعت اکوتوریسم (گردشگری) با افزایش حجم و گسترش وسعت برای قایقرانی یا ماهیگیری ساخته و استفاده شوند.
نوع مالکیت بر هوتگ های احداث شده توسط مردم غالبا مشاع بوده و بهره برداری از آن نیز به صورت مشارکتی انجام می شود، بطور معمول هوتگهای واقع در حاشیه یک روستا برای استفاده از آب به تمام اهالی روستا تعلق دارد و ممکن است بلحاظ مالکیت متعلق به یک یا چند نفر باشد گاهی افراد متمول و نیکوکار ساکن در روستا یا حتی خارج از روستا، به عنوان یک کار خیر داوطلبانه اقدام به احداث هوتگ جهت استفاده عمومی می کنند.

رئیس اداره منابع طبیعی شهرستان چابهار در گفت و گو با ایرنا اظهار داشت: هوتگ اصطلاحی بسیار آشنا برای مردم جنوب شرق کشور بویژه مردم بلوچ منطقه دشتیاری چابهار است.
عبدالغنی رئیسی افزود: بومیان این منطقه قدمت هوتگ را به بیش از چند هزار سال قبل از اسلام یا قبل از حمله مغول می دانند که تا به امروز همچنان آب آشامیدنی و کشاورزی مردم منطقه را تامین می کند.
وی ادامه داد: حجم مخزن هوتگ معمولاً بین 10 تا 20 هزار مترمکعب بوده و تغذیه آن از طریق دروازه یا کانال آبرسان صرفا از سیلاب ها صورت می گیرد.
وی مزایای هوتگ ها را منبعی برای تولید ماهیان آب شیرین، توسعه جنگل کاری فضای سبز، بالا بردن سرانه فضای سبز و استقرار جنگلهای منحصر به فرد گونه چش، کنار و کهیر عنوان کرد.
وی بیان کرد: ماندگاری آب در داخل هوتگها این امکان را به مردم منطقه داده تا با حداقل بارندگی که 105 میلی متر در سال است، گونه جنگلی چش را که با حداقل 500 میلی متر بارندگی در طول سال نیاز آبی دارد، کشت و برای تالیف دام و فروش چوب آن اقدام کنند.
وی گفت: درخت محلی چش از گونه های بسیار مهم و اقتصادی در منطقه خشک دشتیاری است که می تواند باعث اشتغالزایی مردم روستایی، توسعه و رونق لنج سازی، تامین علوفه وخوراک دام و تولید زغال شود.
وی تصریح کرد: هوتگ ها قابلیت و نقش مهمی در جمع آوری آب دارند واز آن به عنوان یکی از راه های مواجهه با کمبود و محدودیت منابع آب و در نتیجه توسعه روستایی منطقه یاد می شود.
رئیس اداره منابع طبیعی چابهار با بیان اینکه هوتگ ها عمر مفید بسیار بالایی دارند و با هزینه پایین احداث می شوند، خاطر نشان کرد: حمایت دستگاههای اجرایی به لحاظ تهیه ماشین آلات، طراحی و مطالعه، مکان سنجی، تخصیص اعتبار مورد نیاز تأثیر ارزنده ای بر حفظ، احیاء وترویج این روش سنتی و بهره برداری از سیلاب خواهد داشت.
رئیس اداره آب و فاضلاب روستایی شهرستان چابهار نیز اظهار داشت: هوتگ یکی از بهترین ذخیره گاه آب به صورت طولانی در منطقه دشتیاری و برخی روستاهای شهرستان چابهار و بخش تلنگ قصرقند است.
روشن نارویی افزود: توجه به ساماندهی هوتگ ها، حصارکشی و لایروبی آنها می تواند نقش مهمی در بهره برداری بهتر و تامین بخش زیادی از آب روستاها داشته باشد.
وی گفت: بسیاری از ساکنان روستایی شهرستان چابهار از آب همین هوتگ ها برای شستشو، آبیاری درختان و باغچه های کوچک استفاده می کنند و حتی در برخی روستاها آب آشامیدنی مردم نیز از همین محل تامین می شود.
وی با بیان اینکه از 438 روستای شهرستان چابهار فقط 16 روستا آب سالم و بهداشتی بصورت شبانه روزی دارند، خاطرنشان کرد: در زمان بارندگی ها و پر شدن هوتگ ها بسیاری از مراجعات مردم به این اداره کاهش پیدا می کند.
شهرستان چابهار براساس سرشماری آبان سال 1395 با جمعیت 283 هزار و 204 نفر و 48 هزار و 147 خانوار از شمال به شهرستان های نیکشهر، قصرقند و سرباز، از شرق به کشور پاکستان، از جنوب به دریای عمان(مکران) و از غرب به شهر کنارک متصل است.
چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران و سرزمین موج و مرجان واقع در قلب مَکُّرانِ بلوچستان و در فاصله 645 کیلومتری جنوب زاهدان مرکز استان سیستان و بلوچستان از 2 شهر به نام های چابهار و نگور، سه بخش مرکزی، دشتیاری و پلان، 6 دهستان و 438 روستا تشکیل شده است.




















نوشته شده در تاریخ سه شنبه 23 خرداد 1396 توسط رستم کریمی